S?ssizlik beyni v? yarad?c?l??? nec? inki?af etdirir?

S?ssizlik sakitlik susmaq susqunluq Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption Dinl?yin… S?ssizliyin s?sini dinl?yin…

Ham?m?z s?s-küyl? dolu h?yat ya?ay?r?q. B?s, tam s?ssizliy? dü?s?k nec?, n?l?r hiss ed?rik?

T?xac gurultusu, yüks?k siqnal s?sl?ri, hündür tonlu dialoqlar, mobil telefonlar?n bildiri? mesajlar? - bunlar b?z?n el? bezdirici olur ki.

Buna baxmayaraq biz s?ssizliyi, ad?t?n, t?klik, narahatl?q v? h?tta hüzn olaraq qiym?tl?ndiririk.

"Gurultu d?vründ? ya?ay?r?q. S?ssizlik az qala ?l?atmaz bir ?ey? ?evrilib", filosof v? mac?ra?? Erling Kagge deyir. S?ssizliyin gücünü ara?d?ran Erlinq ?imal v? c?nub qütbl?rind? olmu?, Everest da??n?n zirv?sin? qalxm?? ilk ??xsdir.

N? ü?ün insan?n s?ssizliy? ehtiyac? var? Nec? oldu ki, o bizd?n bu q?d?r uzaqla?d??

Daha bir vacib sual: onu nec? geri qaytara bil?rik?

Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption ?linizd?ki i?i k?nara qoyub ?zünüzü "indi v? burada" hiss ed? bil?rsinizmi? S?ssizlik buna yard?m?? ola bil?r.

S?ssizlik "bu an"? ya?ad?r

Erling deyir ki, "indiy? q?d?r getdiyim yerl?rin ?n s?ssizi Antarktikad?r. M?n bir par?as? oldu?um dünya haqq?nda orada daha ?ox dü?ün? bildim".

Antraktikadak? s?ssizliyin "o an?" hiss etm?y? nec? k?m?k etdiyini Erling bel? t?svir edir.

"N? dar?xd?m, n? d? narahat oldum. Dü?ünc?l?riml? t?k qalm??d?m, ?z h?yat?m?n i?ind?ydim v? ancaq ?z h?yat?m? dü?ünürdüm".

Buzla ?rtülmü? uzaq bir ?raziy? ist?diyimiz vaxt getm?yimiz mümkün deyil, amma bir müdd?t s?ssiz yer? (m?s?l?n, s?ssiz ba?a, yataq ota??na v? ya h?tta tualet ota??na) ??kilm?yimiz ?traf dünyadan ayr?l?b ?zümüzl? yenid?n ?laq? qurma??m?za yard?m ed? bil?r.

Erling inan?r ki, c?hd ets?k, ham?m?z "daxili s?ssizliyimiz?" qovu?a bil?rik. O, du?un alt?nda ayaq üst? durma??n, i?ind? alov ??l?l?n?n kaminin yan?nda oturma??n, me??d?ki g?ld? üzm?yin, ya da bo? bir ?razid? g?zm?yin rahatl?q ü?ün m?ht???m fürs?t oldu?unu dü?ünür.

Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption ?n yax?? fikriniz ?n g?zl?nilm?z anda yarana bil?r.

S?ssizlik dü?ünm?k fürs?ti yarad?r

Erling vur?ulay?r ki, s?ssizlik yeni fikirl?r "istehsal etm?k" ü?ün ?la fürs?tdir. Filosofun dedikl?rini elm d? t?sdiql?yir.

Elm deyir ki, s?sin stimulla?d?r?c? t?siri olmadan da beynimiz aktiv v? dinamik olaraq qala bilir.

Washington Universitetinin nevrologiya müt?x?ssisl?rinin 2001-ci ild? apard??? ara?d?rman?n n?tic?l?ri g?st?rib ki, "dinc?lm?" durumunda olan beyin i?l?m?y?, fasil?siz olaraq ald??? m?lumatlar? d?rk etm?y? v? d?y?rl?ndirm?y? davam ed? bilir.

Bu v?ziyy?t diqq?timizin ??xs?n ?zümüz? fokuslanmas?na da yard?m edir. S?ssizlik dü?ünc?l?r? dalmaq fürs?ti d? yarad?r.

Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption He? fasil? verm?d?n dan??maq ?v?zin?, n? zaman dan???b n? zaman susaca??n?z? bilm?k siz? daha ?ox u?ur qazand?rar.

S?ssizlik - s?hb?tin ?n ?n?mli hiss?si

Sükut etm?yin ?h?miyy?tini maraql? bir s?hb?t v? ya q?z??n bir müzakir? ?snas?nda xat?rlamaq ??tindir, halbuki h?r hans? polemikada zaman-zaman susma?? bacarmaq n?tic?y? t?sir ed?n ?n t?sirli vasit?dir.

Pauzalar daha sakit v? daha a??ll? dan??maq imkan? verir, bu is? o dem?kdir ki, s?hb?tl?r-müzakir?l?r zaman? he? bir i?? yaramayan emosiya püskürm?siyl? normal davran?? aras?ndak? f?rqi m?hz s?ssizlik yarad?r.

Leonardo da Vin?i d? hesab edirdi ki, insan?n nüfuzunu art?ran ?n güclü "silah" s?ssizlikdir.

S?ssizlik mübahis?l?rd? qalib g?lm?yimiz? yard?m etm?kl? yana??, münasib?tl?rimizin keyfiyy?tin? d? müsb?t t?sir g?st?rir.

S?ssiz qalmaqla ?zümüz? daha ?ox dinc?lm?k, ba?qalar?na daha ?ox payla?maq ?ans? vermi? oluruq.

Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption Bo?lu?un s?sini e?idirsinizmi? Bu, beyninizd?ki inki?af?n s?si ola bil?r.

S?ssizlik beyni inki?af etdirir

2013-cü ild? bioloq ?mke Kriste s?sin si?an beynin? t?sirini ?yr?nm?k ü?ün t?crüb? apar?b v? heyr?tedici n?tic?l?r ?ld? edib. M?lum olub ki, s?sl?r si?anlar?n beynind? qal?c? t?sir buraxm?r, amma günd? 2 saat s?ssizlik vacib yadda? hüceyr?l?rinin yaranmas?na s?b?b olur.

Do?rudur, bu yeni hüceyr?l?rin sa?laml??a faydas? yoxdur, amma onlar funksional sinir hüceyr?l?rin? ?evrilirl?r.

Bu ?laq?ni insan beynind? d? qurmaq mümkün olsa, ?izofreniya v? depressiya kimi x?st?likl?rin müalic?sind? s?ssizlikd?n istifad? edil? bil?r.

Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption Sosial mediadan bir ne?? saat uzaq qalmaqla n? q?d?r ?ox i? g?r? bil?c?yinizi dü?ünün.

S?ssizlik - sosial mediaya qar?? antidot

Erling deyir ki, ?zümüzd? h?yatdan m?mnunluq hissi yaratmaq ü?ün biz gün ?rzind? t?krar-t?krar telefonlar?m?za bax?r?q.

"Ancaq bu hiss yaranm?r, ?v?zind? sosial media beynimizd? gurultu yarad?r, biz? ?lav? qay??lar v? m?nfi hissl?r yükl?yir.

B?li, siz sosial ??b?k?l?r? ?ox vaxt s?rf ed? bil?rsiniz, amma bu sizi xo?b?xt etm?y?c?k. S?ssizlik bunun tam t?rsidir, s?ssiz qald???n?z müdd?td? siz g?rm?li oldu?unuz i?l?rl? bütünl??irsiniz, h?yat? ba?qa insanlar vasit?sil? ya?am?rs?n?z".

Bu, müasir insanlara qorxunc g?rün? bil?r, amma ?ox vacibdir - h?r gün sosial mediadan bir ne?? saat uzaq durmaq laz?md?r. Bunun he? bir z?r?ri yoxdur.

Telefonlar?n?zdan bütün gün ?rzind? uzaq dura bil?n? q?d?r onlar? az vaxt ?rzind? k?nara qoyma?a ba?laya bil?rsiniz. S?s siqnallar?ndan vaz ke?m?niz d? ?s?bl?riniz? müsb?t t?sir ed?r.

Fotonun mü?llifi Getty Images
Image caption Meditasiya s?ssiz qala bilm?k fürs?ti yarad?r.

S?ssizlik stresi azald?r

Florence Nightingale hesab edir ki, "Laz?ms?z s?s ist?r x?st?, ist?rs? d? sa?lam insana ed? bil?c?yiniz ?n b?yük zal?ml?qd?r".

O, laz?ms?z s?sl?rin sa?almaqda olan x?st?d? stres yarada bil?c?yini v? yuxusuzlu?a s?s?b olaca??n? deyir.

Apar?lan ara?d?rmalar da bu fikri t?sdiql?yib, m?lum olub ki, gurultu stres yaradan s?b?bl?rd?n biridir v? xroniki s?sl? qan t?zyiqi aras?nda birba?a ?laq? var.

S?s dal?alar?n?n yaratd??? duy?ular v? xatir?l?r badamc?qlar? h?r?k?t? g?tirir v? bu, stres hormonlar?n?n ifraz?na g?tirib ??xar?r, proses h?tta yuxu saatlar?nda da davam ed? bilir.

Ancaq s?ssizlik insana tamam ba?qa cür t?rsir edir - beynin v? vücudun g?rginliyini azald?r.

"Heart" ("ür?k") jurnal?nda d?rc edilmi? bir ara?d?rman?n n?tic?l?rin? g?r?, 2 d?qiq?lik s?ssizlik insan? rahatla?d?r?c? musiqid?n daha ?ox sakitl??dirir.

B?lk? d? musiqinin s?sini k?sm?k vaxt?d?r…

Bu bar?d? daha geni?