Da?l?q Qaraba? münaqi??si: "Sülh? yox, müharib?y?" ideyas? alt?nda yeti?diril?n c?miyy?td? sülh nec? yarad?lacaq?

Bak?da etiraz nümayi?i Fotonun mü?llifi Anadolu Agency

Da?l?q Qaraba? ?traf?nda v?ziyy?tin t?hlili dan???qlar?n yeni m?rh?l?sind? prosesl?rin ?oxistiqam?tli oldu?unu g?st?rir.

Birinci tendensiya prosesin a??q-ayd?n canlanmas? v? Erm?nistandak? d?yi?ikliyin dan???qlar prosesind? t?r?qqiy? apara bilm?si ehtimal?n?n t?r?fl?rd? do?urdu?u nikbinlikdir.

?slind?, Sankt-Peterburq, Dü??nb? v? Davosdak? dan???qlar d?vr?si, prezidentl?rin qeyri-r?smi g?rü?l?ri, habel? Parisd? xarici i?l?r nazirl?rinin dan???qlar? etimad?n art?r?lmas? üzr? t?dbirl?r bar?d? q?rarla n?tic?l?nib.

Bu, d?vl?t nümay?nd?l?ri aras?nda birba?a t?mas x?ttinin qurulmas? v? daha mühüm olan - c?miyy?tl?rin sülh? haz?rlanmas? kimi t?dbirl?ri n?z?rd? tutur.

Video a??lm?rsa, burada izl?yin.

Amma m?zmun ayd?n olmad???ndan v? ?slind? geni? izahat verilm?diyind?n bu formul c?miyy?tl?rd? bir q?d?r mübahis?li reaksiya do?urub.

Fotonun mü?llifi Anadolu Agencyy/Getty Images
Image caption ?lham ?liyevl? Nikol Pa?inyan yanvar?n 22-d? Davos forumu ??r?iv?sind? g?rü?übl?r

Dan???qlar?n t?crüb?si, onun xüsusiyy?tl?ri v? irsi, liderl?rin ictimai ritorikas? il? r?smi dan???qlar prosesi aras?nda f?rqin oldu?una d?lal?t edir.

H?r iki respublikada hakimiyy?tin t?bi?ti il? mill?t?ilik aras?nda s?x ?laq? m?vcuddur.

Buna g?r? d? liderl?r mill?t?i ritorikan? ?vv?la siyasi hakimiyy?ti ?z ?lind? c?ml??dirm?k, sonra is? dü?m?n?iliyi azald?b güz??t? ?a??rmaq, ictimaiyy?t aras?nda etimad?n art?r?lmas?na y?n?l?n t?dbirl?r t???bbüsünü ir?li sürm?k ü?ün istifad? edirl?r.

2016-c? ild?ki aprel müharib?sind?n, xüsusil? d? "M?xm?ri inqilab"dan sonra Erm?nistan r?hb?rliyinin Q?rb institutlar?na do?ru atd??? a?karan? add?mlar?n ard?nca, yeni müharib? ehtimal? Erm?nistan?n k?vr?k hakimiyy?tini z?ifl?d?, ?ld? edilmi? nailiyy?tl?rin k?k salmas?n?n qar??s?n? ala bil?r.

Xarici qüvv?l?r t?r?find?n istifad? oluna bil?c?k mümkün h?rbi qar??durma v? ya eskalasiyan?n qar??s?n?n al?nmas? h?d?fi ?n az? vasit??il?r v? Erm?nistan, ?n az?ndan sad?c? h?llini gecikdirm?s?, Az?rbaycan ü?ün d? prioritet h?d?fdir.

?t?n il Erm?nistanda s?sl?n?n b?zi b?yanatlar?n ard?nca mü?yy?n g?zl?ntil?r yaran?b.

Hesab olunur ki, yeni hakimiyy?t t?chizat?n n?qli mar?rutlar? il? co?rafi t?crid bax?m?ndan ?lk?nin h?ssas v?ziyy?td? oldu?unu d?rk edir.

Bu, k?hn? r?hb?rliy? nisb?t?n yeni hakimiyy?tin daha uzaqg?r?nliyi v? praqmatikliyi ?lam?ti kimi q?bul olunub.

Fotonun mü?llifi AFP/ Getty
Image caption Erm?nistan ?sg?rl?ri

H?r??nd, liderl?r uzun müdd?tdir ki, "sülh? yox, müharib?"y? haz?rla?d?r?lan c?miyy?tl?rd? m?vcud ?hval-ruhiyy?l?ri n?z?r? almal?d?rlar.

"C?miyy?tl?ri sülh? haz?rlama??n" mesaj? v? h?d?fi, yuxar?da qeyd olundu?u kimi, indiy?d?k apar?lan dan???qlar prosesind?ki ?at??mazl?qlar v? onun t?sirin? diqq?t yetirm?k c?hdidir.

Bir az?rbaycanl? jurnalistin Erm?nistandan bu yax?nlarda haz?rld??? reportajlarda, - yeri g?lmi?k?n, bu, dan???qlar prosesind?ki yeni v?ziyy?t say?sind? mümkün olub - m?vcud ictimai r?yin sülhün o q?d?r d? asan ba?a g?lm?y?ciyini g?st?rdiyi deyilir. Erm?nistandan yeni r?hb?rlik bu m?s?l? il? d? m???ul olmal?d?r.

B?zi ?lam?tl?r? g?r?, t?nziml?m? üzr? dan???qlar fonunda, yeni diplomatik yar??maya haz?rl?q apar?l?r v? münaqi?? t?r?fl?ri kompromis? haz?rla?maqdansa, dan???qlarda ?z m?vqel?rini m?hk?ml?tm?kl? m???uldurlar.

Nikol Pa?inyan Da?l?q Qaraba??n dan???qlar t?r?fi kimi q?bul olunmas? ideyas?n? f?al ??kild? d?st?kl?yir.

Az?rbaycan prezidenti ?lham ?liyev is? pe??kar diplomatla ?v?zl?n?n Qaraba? az?rbaycanl?lar? icmas? liderinin rolunu art?rma?a ?al???r.

Bu yax?nlarda, Nikol Pa?inyan Qaraba??n az?rbaycanl? icmas?n?n dan???qlarda t?r?f olaraq i?tirak?na niy? etiraz etdiyini Erm?nistan Milli M?clisinin üzvl?rin? izah edib.

Bununla da Erm?nistan lideri Da?l?q Qaraba??n dan???qlara c?lb olunaca?? bar?d? ?z se?ki v?dl?rin? ciddi yana?d???n? nümayi? etdirib.

Fotonun mü?llifi KIRILL KUDRYAVTSEV/AFP/Getty Images
Image caption Rusiya h?m Az?rbaycan, h?m d? Erm?nistan?n ?sas silah t?chizat??s?d?r

2018-ci ilin yay?nda Nikol Pa?inyanla g?rü?ünd?n sonra Avropa ?ttifaq?n?n xarici i?l?r v? t?hlük?sizlik siyas?ti üzr? ali nümay?nd?si Federica Mogherini Minsk prosesin? tam d?st?yini bildir?r?k deyib ki, Türkiy?-Erm?nistan dan???qlar? he? bir ilkin ??rt olmadan ba?lamal?d?r, y?ni, Türkiy? Erm?nistanla iqtisadi ?laq?l?rin b?rpas?n? Az?rbaycan torpaqlar?n?n i??aldan azad olunmas? il? ?laq?l?ndirm?m?lidir.

Rusiyan?n xarici i?l?r naziri Sergey Lavrov dan???qlar ü?ün yegan? mühit olan Minsk qrupunun rolunu t?krar?n qeyd ed?r?k, haz?rk? formata d?st?yini bildirib.

Bununla yana??, Rusiya Erm?nistana 100 milyon dollar d?y?rind? h?rbi avadanl???n sat?lmas? ü?ün kredit verm?y? haz?rla??r.

G?zl?ntil?rl? reall?q aras?nda olan u?urum mü?ahid??il?r t?r?find?n ehtiyat hissi il? qar??lan?r.

Bunlar?n ham?s? g?st?rir ki, dan???qlar prosesind? b?zi m?qamlar d?yi?s? d?, dig?r m?s?l?l?r oldu?u kimi qalmaqdad?r.

Odur ki, Az?rbaycan ü?ün t?mas x?ttind?ki sülhü ?razi büt?vlüyünün b?rpas?nda ir?lil?yi? qazanmaqdan ?trü istifad? etm?si m?qs?dinin h?yata ke?irilm?si problem olaraq qalacaq.

?lk?l?rd? iqtisadi ?laq?l?rd?n b?hr?l?n?n firavan b?lg? bar?d? ümumi t?s?vvür m?vcud ola bil?r. H?r??nd ki, buna nail olmaq ü?ün kompromis add?mlar atmaq liderl?rd?n daha q?rarl? siyasi irad? v? bel? yükün alt?na girm?k ü?ün c?sar?t t?l?b edir. Bu, h?m?inin c?miyy?tl?rin eksklüzivd?n inklüziv t?f?kkür? ke?m?si il? mü?ayi?t olunmal?d?r.

Bu bar?d? daha geni?