Kreditl?riniz nec? ?d?n?c?k v? ?d?n?c?kmi? Prezidentin f?rman? bar?d? 10 suala cavabda

?lham ?liyev Fotonun mü?llifi president.az
Image caption Prezident ?lham ?liyev fiziki ??xsl?rin xarici valyutada olan problemli kreditl?rinin h?llil? ba?l? f?rman verib.

Prezident ?lham ?liyev fiziki ??xsl?rin xarici valyutada olan problemli kreditl?rinin h?llil? ba?l? f?rman verib. BBC News Az?rbaycanca prezidentin f?rman?n? 10 suala cavabda izah edir.

1. Prezidentin imzalad??? f?rman kiml?r? ?amil olunacaq?

?lham ?liyevin imzalad??? f?rmana g?r?, d?vl?t t?r?find?n t?tbiq olunacaq güz??t yaln?z fiziki ??xsl?rin kredit borcuna aiddir.

2. Hans? kreditl?r prezident f?rman?n?n ?hat?sin? dü??c?k?

Prezidentin f?rman? ancaq, xarici valyuta il? v? on min AB? dollar?na kimi g?türülmü? problemli kreditl?r? aid edilir. Prezident f?rman?nda g?st?ril?n tarixl?rd? banklardan Az?rbaycan manat? il? krerit g?türmü? ??xsl?r? bu güz??t t?tbiq edilmir.

3. N? q?d?r insan?n kredit borcuna güz??t t?tbiq edil?c?k?

?qtisadi ?slahatlar?n T?hlili v? Kommunikasiya m?rk?zinin r?hb?ri Vüsal Qas?ml?n?n s?zl?rin? g?r?, problemli kreditl?rin h?llind? d?vl?t güz??ti ümumilikd? 850-900 min insan?n kredit probleminin h?llin? y?n?l?c?k.

4. Birinci devalvasiyadan ?vv?l kredit g?tür?nl?rin borclar? nec? hesablanacaq?

Prezidentin f?rman?na ?sas?n, güz??t yaln?z 2015-ci ilin 21 fevral v? 21 dekabr devalvasiya q?rarlar? n?tic?sind? artm?? m?bl??l?rin kompensasiyas? il? ba?l? olacaq. Y?ni, birinci devalvasiyaya q?d?r olan kreditl?rd? "ana borc" yerind? qalacaq. Devalvasiya n?tic?sind? artan borc m?bl??i (h?r dollara g?r? 25 q?pik) d?vl?t t?r?find?n ?d?nil?c?k.

Birinci devalvasiyaya kimi g?türülmü? on min AB? dollar?na q?d?r borcun m?z?nn? f?rqini d?vl?t ?z üz?rin? g?türür. Amma "ana borc" v? onun üz?rin? g?l?n faizl?rl? ba?l? f?rmanda he? bir g?st?ri? yoxdur.

M?s?l?n, devalvasiyadan ?nc? 1000 dollar borc g?türmüsünüzs? v? devalvasiya n?tic?sind? borcunuz art?bsa, 1000 dollar? v? ona t?yin edilmi? faizl?ri yen? d? ?zünüz ?d?m?li olacaqs?n?z.

5. ?kinci devalvasiyadan ?vv?l kredit g?tür?nl?rin borcu nec? hesablanacaq?

Birinci devalvasiya il? ikinci devalvasiya aras?nda g?türülmü? borclarla da ba?l? f?rmanda o yaz?l?b ki, ikinci devalvasiyaya q?d?r g?türülmü? borclarda "ana m?bl??" 1 manat 5 q?pik m?z?nn? il? qaytar?lacaq.

Amma devalvasiyadan d?ymi? z?r?rin m?bl??i (h?r dollara g?r? 60 q?pik) d?vl?t t?r?find?n ?d?nil?c?k.

Y?ni, birinci v? ikinci devalvasiya n?tic?sind? yaranm?? m?z?nn? f?rqi d?vl?t t?r?find?n ?d?nilir. ?kinci devalvasiyadan sonra g?türülmü? valyuta kreditl?rin? is? ümumiyy?tl? aid edilmir.

6. Güz??t t?tbiq olunduqdan sonra yerd? qalan borcun ?d?nilm?si nec? h?yata ke?iril?c?k?

Devalvasiya n?tic?sind? artan hiss? ?d?ndikd?n sonra yerd? qalan borclar? ?d?m?k ü?ün v?t?nda?lara manatla yenid?n hesablanm?? borclar? ?d?m?k ü?ün 1 il güz??t müdd?ti olmaqla 5 illiy? illik 1 faizl? banklar t?r?find?n kredit x?tti a??l?r.

Bu m?qs?dl? M?rk?zi Bank?n banklara illik 0.1%-l? ümumi h?cmi 682 milyon manat kredit x?tti a?mas? n?z?rd? tutulur.

7. Fiziki ??xsl?r? güz??t olunacaq m?bl??in limiti n? q?d?rdir?

V?t?nda?lara ?d?nil?c?k, banklar t?r?find?n silin?c?k kompensasiyan?n ümumi m?bl??i 5 min AB? dollar?ndan ?ox olmamal?d?r.

Y?ni, "ana borc" on min AB? dollar?ndan ?ox olmamal?d?r, silin?c?k m?bl??, ?d?nil?c?k kompensasiya is? be? min AB? dollar?ndan ?ox olmamal?d?r.

8. Haz?rda m?hk?m?d? olan i?l?rin taleyi nec? olacaq?

On min AB? dollar?na kimi kredit g?türmü? v? birinci v? ikinci devalivasiyadan sonra kreditl?rini ?d?y? bilm?y?n v?t?nda?lar m?hk?m?y? verilibs?, h?min i?l?r banklar t?r?find?n m?hk?m?l?rd?n geri ?a?r?lacaq.

9. Hans? tarixd?n olan kreditl?r? güz??t t?tbiq oluna bil?r?

Güz??t ü?ün ba?lan??c tarix 2012-ci ilin yanvar?n 1-i, son tarix bu gün - 2019-cu ilin 28 fevral? g?türülür.

10. ?ndiy? q?d?r kreditl?rini yeni m?z?nn? il? ?d?y?nl?rin v?ziyy?ti nec? olacaq?

?qtisadi ?slahatlar?n T?hlili v? Kommunikasiya m?rk?zinin ke?irdiyi m?tbuat konfrans?nda m?rk?zin r?hb?ri Vüsal Qas?ml? deyib ki, "devalvasiya il? ba?l? manatla artm?? hiss? v?t?nda? t?r?find?n indiy? q?d?r ?d?nilibs?, bu m?bl?? geri qaytar?lacaq. Bu v?saitin geri qaytar?lma mexanizmi haz?rlanacaq".

"S?hb?t dollarla kreditin manatla ba?lanmas?ndan gedirdis?, banklar ü?ün problem yarana bil?rdi. Buna g?r? banklar?n valyuta m?vqeyinin pisl??m?sinin qar??s?n? almaq m?qs?dil? ayr?lm?? kredit hesab?na banklara onlar?n müraci?ti ?sas?nda 215 milyon AB? dollar? d?y?rin?d?k xarici valyutada ifad? olunmu?, illik faiz d?r?c?si 0,5 faiz olmaqla qiym?tli ka??zlar veril?c?k",- Vüsal Qas?ml? bel? deyib.

?qtisadi t?hlil?i Natiq C?f?rli hesab edir ki, ?lk? üzr? problemli kreditl?rin h?cmi t?qrib?n 1,8 milyard manat idi. Bu f?rmanla bunun bir milyard manata yax?n hiss?si h?ll olunur, amma yerd? qalan hiss?si problemli kreditl?r kimi yenid?n banklar?n v? v?t?nda?lar?n üz?rind? bir yük kimi qalacaq.

10 min AB? dollar?ndan ?ox kredit g?tür?n ??xsl?rin borcunda 10 min dollara q?d?r olan hiss?y? bu f?rman ?amil olunmayacaq. R?smil?r bunu problemli kreditl?rin 95 faizinin on min AB? dollar?na kimi olmas? il? izah edibl?r.

2015-ci il fevral?n 21-d? M?rk?zi Bank Az?rbaycan milli valyutas?n?n - manat?n devalvasiyas?n? h?yata ke?ir?r?k 1 Az?rbaycan manat?n?n r?smi m?z?nn?sinin 1.05 AB? dollar?na b?rab?r oldu?unu elan etdi.

1 dollar birinci devalvasiyada 1 manat 5 q?pik, ikinci devalvasiyada is? 1 manat 55 q?pik s?viyy?sin? yüks?lib. Ona q?d?r is? uzun ill?r 1 dollar 78 q?pik olmu?du. Manat?n m?z?nn?sinin d?yi?m?sind?n sonra minl?rl? v?t?nda? bankdan AB? dollar? il? g?türdükl?ri kreditl?ri qaytarmaqda ??tinlikl? üzl??di. Konstitusiya M?hk?m?si bu bar?d? banklar?n xeyrin? q?rar ??xarsa da, bu m?s?l?ni h?ll ed? bilm?mi?di.

Son bir ild? is? manat?n m?z?nn?si sabitdir - haz?rda 1 AB? dollar? 1 manat 70 q?pik civar?ndad?r.

Bu bar?d? daha geni?