Ali M?hk?m?nin hakimi: "M?hk?m?-hüquq sistemind? konkret islahat misal? dey? bilm?r?m"

Ilham ?liyev Fotonun mü?llifi PRES?DENT.AZ
Image caption ?lham ?liyev ilk d?f?dir ki, m?hk?m?-hüquq sah?sind? islahatlara "?ox ciddi ehtiyac" oldu?unu deyib.

Az?rbaycan Prezidenti ?lham ?liyev ?t?n h?ft? m?d?niyy?t v? inc?s?n?t xadiml?rinin bir qrupu il? g?rü?d? "m?hk?m?-hüquq sah?sind? islahatlara ?ox ciddi ehtiyac" oldu?unu deyib.

?lk d?f?dir ki, prezident ?liyev t?r?find?n bel? bir b?yanat s?sl?nib.

M?hk?m?-hüquq sistemi üzr? bir t?hlil?i hesab edir ki, islahatlar - hakiml?rin müst?qilliyi, pe??kar t?liml?r, maa? art?m?, ittiham sistemi, prokurorluq-hakim münasib?tl?ri sah?l?rind? olmal?d?r.

Deputat ?ingiz Q?nizad? m?hk?m? sistemind? "süründürm??iliyin aradan qald?r?lmal?" oldu?unu deyir.

Ali M?hk?m?nin hakimi Vaf?ddin ?bayev BBC News Az?rbaycancaya ??rhind? m?hk?m?-hüquq sistemind? "islahatlar apar?lmas? ü?ün konkret misal dey? bilm?y?c?yini" vur?ulay?b.

"Hakiml?rin maa?? art?r?lmal?d?r"

"M?hk?m?-hüquq sistemind? islahatlar?n ?n k?klüsü t?bii ki, m?hk?m? sistemind? apar?lmal?d?r. Burada da vacib m?s?l? m?hk?m? hakiml?rinin müst?qilliyinin t?min olunmas?d?r", d?vl?t hüququ üzr? doktor F?rhad Mehdiyev BBC News Az?rbaycancaya deyir.

Bu s?b?bd?n c?nab Mehdiyev dü?ünür ki, hakiml?rin maa?? art?r?lmal?d?r:

"Birinci instansiyan?n hakimi ?zünd?n ba?qa iki n?f?r k?m?k?isini d? yan?nda saxlamal?d?r. Onun maa??n? n?z?r? ald?qda, bu fakt?n ?zü birba?a korrupsiyaya y?nl?ndir?n amill?rd?ndir".

Hakiml?rin m?hk?m?-hüquq ?uras?ndan as?l?l???n? azald?lmal? oldu?unu dey?n Mehdiyev, ?dliyy? Nazirliyinin m?hk?m?-hüquq ?uras?ndak? rolunu a?a?? sal?nmas?n? t?klif edir:

"M?hk?m? sistemin? n?zar?t ed?n qurum el? m?hk?m?nin ?z i?ind?n se?ilm?lidir. Dünyadak? ?n proqressiv yana?ma bel?dir. M?hk?m? hakimiyy?ti ?zü-?zünü t?nziml?yir, ?zü-?zünü yoxlay?r, hakiml?rin c?zalar?n? ?zü verir.

Bizim m?hk?m? ?uras?na baxd?qda is? orada icra hakimiyy?tinin nümay?nd?l?rinin oldu?unu g?rm?k mümkündür. Bu is? do?ru deyil".

Fotonun mü?llifi F?rhad Mehdiyev

"?ttiham sistemini hesabatl? hala g?tirm?k laz?md?r"

"?ttiham sistemin? d? ??ffafl?q g?tirm?k, dig?r t?r?fd?n is? ittiham sistemini hesabatl? hala salmaq laz?md?r. Bu sistem mütl?q qaydada c?zaland?r?rc? sistem kimi ba?a dü?ülm?m?lidir", hüquq professoru daha bir problem? toxunur.

O hesab edir ki, hakiml?r ?ox vaxt prokurorluq orqanlar?ndan qar??lar?na g?l?n ittiham akt?n?n t?vsifini d?yi?dirm?yi c?sar?t etmirl?r.

F?rhad Mehdiyev hesab edir ki, hakiml?rin mütl?q ??kild? pe??kar t?limd?n ke?irilm?sin? ehtiyac var.

"Mü?ahid?l?rim? ?sas?n, dey? bil?r?m ki, prosessual hüquqa n?z?r?n maddi hüququ s?rt, b?z?n d? yersiz t?tbiq edirl?r".

Onun s?zl?rin? g?r?, m?hk?m? hakiml?ri "q?rar? nec? ??xar?m" formas?nda m?hk?m? s?drl?ri il? m?sl?h?tl??irl?r. "Hakiml?ri müst?qill??dirm?k laz?md?r", t?hlil?i qeyd edir.

F?rhad Mehdiyev deyir ki, Avropa ?ttifaq? v? Avropa ?uras?n?n layih?l?ri ??r?iv?sind? hakiml?r Avropaya apar?ld?, onlara Avropa m?hk?m?l?rinin presendent hüququ il? ba?l? t?liml?r ke?ilib, m?hk?m? q?rarlar?n?n elektronla?d?r?lmas? h?yata ke?irilib, m?hk?m? q?rarlar?n?n internetd? oxunmas? mümkün olub. Yeni m?hk?m? binalar? tikilib.

"Lakin bütün bunlarla b?rab?r m?hk?m?l?rd? v?ziyy?t olduqca a??rd?r. Bizim m?hk?m? sistemi ba? ver?n kobud hüquq pozuntular?n?n qar??s?n? alma?a qadir deyil."

A? v? Avropa ?uras?n?n (A?) hesabat?na g?r?, son d?rd ild? Avropa ?ttifaq?n?n ??rq T?r?fda?l??? Proqram? ??r?iv?sind? Avropa ?nsan Hüquqlar? Konvensiyas?n?n v? Avropa M?hk?m?sinin presedent hüququnun Az?rbaycanda t?tbiqi layih?sin? 1.75 milyon avro x?rcl?nib.

"T?r?fsizlik, müst?qillik, pe??karl?q yoluna qoyulsa..."

"M?hk?m?-hüquq sistemind?ki t?r?fsizlik, müst?qillik, pe??karl?q yoluna qoyulsa, bu, bird?n ?ox sektorun düz?ldilm?sin? g?tirib ??xaracaq. H?r hans? hüquq pozuntusuna s?b?b vermi? ??xsl?r bil?nd? ki, yol verdikl?ri hüquq pozuntusu m?hk?m?d? ?z hüquqi h?llini tapacaq, o zaman bu ??xsl?r pozuntu etm?y? c?sar?t etm?y?c?kl?r", c?nab Mehdiyev deyir.

F?rhad Mehdiyev investorlar?n ?lk?y? g?lm?m?sini d? m?hk?m?-hüquq sistemind?ki probleml?rl? ?laq?l?ndirir.

"Hüquqi t?minat prinsipi t?min olunmur, dey? onlar dü?ünürl?r ki, i?l?ri m?hk?m?y? dü?s?, m?hk?m? onlara nec? cavab ver?c?k?", o iddia edir.

"Hüquqi yard?m haqq?nda qanunvericilik t?kmill??dirilm?lidir"

T?hlil?inin s?zl?rin? g?r?, qanunvericilik qeyri-h?kum?t t??kilatlar?na v? ya hüquq ofisl?rin? hüquqi yard?ma ehtiyac? olan ??xsl?rin m?hk?m?y? ??xa bilm?sin? yard?m etm?l?rin? imkan verm?lidir.

"?vv?ll?r V?kill?r Kollegiyas?ndan ??xar?lm?? ??xs nümay?nd? qismind? f?aliyy?t g?st?r? bilirdi. Ancaq qanun d?yi?ikliyind?n sonra Kollegiyadan ??xar?lm?? hüquq?ünas bütün pe?? ?anslar?n?n itirir. Bu ?ox a??r c?zas?dr. ?nsan? sosial ?lüm? m?hkum edir, h?m d? qorxuducu c?zad?r."

V?killik sistemind? "ciddi islahatlara ehtiyac var"

F?rhad Mehdiyev müsahib?sind? "v?killik sistemind? d? ciddi islahatlara ehtiyac oldu?unu" vur?ulay?r.

"V?kill?r icra hakimiyy?tinin v? ya prokurorluq orqanlar?n?n qorxusu alt?nda f?aliyy?t g?st?rir. Prokurorluq t?r?find?n c?zaland?r?lmas? ist?nil?n v?kill?rin dem?k olar ki, ham?s? gec v? ya tez c?zaland?r?l?b. B?zil?ri d?rhal, b?zil?ri is? bir q?d?r gecikm? il? c?zaland?r?l?b. B?zil?rinin d? bu ??kild? c?zaland?r?lmas? prosesi gedir".

F?rhad Mehdiyev dü?ünür ki, V?kill?r Kollegiyas?n?n R?yas?t Hey?ti se?kil?r ?sas?nda formala?d?r?lmal?d?r.

"S?radan bir v?kilin s?drin se?ilm?sind? h?r hans? rolu yoxdur. Halbuki ?ox da b?yük qurum deyil. Nec? olur ki, prezidenti bütün xalq se?? bilir, milyonlarla insan se?kiy? g?lir, ancaq üzvl?rinin say? 2 mini ke?m?y?n V?kill?r Kollegiyas?n?n üzvl?ri birba?a s?dri se?? bilmirl?r. Ancaq bu se?ki t?tbiq edildikd?n sonra V?kill?r Kollegiyas?n?n müst?qilliyi formala?acaq".

V?kill?r Kollegiyas?n?n s?dri Anar Ba??rov bundan ?vv?l BBC News Az?rbaycancaya t?msil etdiyi qurumun "müst?qil oldu?unu v? müst?qil f?aliyy?tini d? davam etdir?c?yini" deyib.

"Konkret misal dey? bilm?y?c?y?m"

Milli M?clisin Hüquq Siyas?ti v? D?vl?t Quruculu?u Komit?sinin üzvü, deputat ?ingiz Q?nizad? "m?hk?m? sistemind? süründürm??iliyin aradan qald?r?lmal?" oldu?unu deyir.

"M?hk?m?l?rl? ba?l? ?ikay?tl?r m?vcüddur. Mü?yy?n süründürm??ilik hallar? var. ??l?rin süründürm??iliyi, i?l?r? bax?lark?n prosesl?rin l?ngim?siyl? ba?l? ?ikay?tl?r var v? bu da hakiml?rin i? yükünün ?oxlu?u il? ba?l?d?r".

?ingiz Q?nizad? BBC News Az?rbaycancaya müsahib?sind? ?lav? edir ki, "m?n ??xs?n bilir?m ki, hakiml?r i?d?n sonra, h?tta h?ft?sonlar? bel? i?l?yirl?r. M?hz buna g?r?, hesab edir?m ki, m?hk?m? hakimiyy?tind? kadr islahat?, kadrlar?n say?n?n art?r?lmas? il? ba?l? i?l?r apar?lmal?d?r".

Ali M?hk?m?nin hakimi Vaf?ddin ?bayev BBC News Az?rbaycancaya ??rhind? m?hk?m?-hüquq sistemind? "islahatlar apar?lmas? ü?ün konkret misal dey? bilm?y?c?yini" vur?ulay?b.

Bu bar?d? daha geni?